İlave Fiyat Farkı

İlave Fiyat Farkı Beklentileri Karşıladı Mı?

Covid-19 süreci ile birlikte Dünya’da ham madde üretiminde azalma olması ve buna bağlı olarak emtia fiyatlarının artması taahhüt sektörünü ciddi fiyat artışlarıyla karşı karşıya bırakmış, tedarik zincirindeki aksaklıklar kamu yatırımlarını durmasına ve taahhüt sektöründeki bir çok firmayı iflas riskiyle karşı karşıya bırakmıştır. Ortaya çıkan mağduriyetlerin kısmen de olsa giderilmesi ile sözleşmelerin ifa edilebilirliğini sağlamak amacıyla 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununa EK Geçici madde eklenmiş, bu amaçla “4735 Sayılı Kamu İhaleleri Sözleşmeleri Kanununun Geçici 5 inci Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Esaslar Hakkındaki Cumhurbaşkanlığı Kararı” çıkarılmış ise de ilave fiyat farkının beklentileri karşılamaktan çok uzak olduğu görülmüştür.

Kararnamenin beklentileri karşılayamamasının temel nedenlerinden biri, 01/12/2021 tarihinden önce imzalanan sözleşmeler bakımından imalatın gerçekleşme ayının 1/7/2021 ila 31/12/2021 tarihleri arasındaki dönemle sınırlı tutulmasıdır. Özellikle 2021 yılının son üç ayında emtia fiyatlarındaki artışlara ilave olarak döviz fiyatlarında da ciddi bir artış olmuş, dövizdeki bu artış 2022 yılında emtia fiyatlarının daha artmasına neden olmuştur. Dolayısıyla, 31/12/2021 tarihinden sonra fiyatların 01/07/2021 tarihi öncesi fiyatlara geri döneceği varsayımıyla sınırlı dönem için ilave fiyat farkı verilmesi sorunun çözümüne çare olmamıştır.

Bu nedenle, öncelikli olarak imalatla ilgili olarak getirilen 31/12/2021 tarihine kadar yapılan imalat sınırlamasının kaldırılması, 01/12/2021 tarihinden önce ihalesi yapılan işler yönünden işin bitim tarihine kadar ilave fiyat farkının verilmesinin önünün açılması gerekir.

En Önemlisi ise; maliyet artışlarını bire bir yansıtacak şekilde malzeme cinsine göre ilave fiyat farkı verecek sistemin yürürlüğe konulması gerekir.

Öte yandan, yaygın ve yanlış bir kanaat olarak fiyat farkı uygulamasıyla yüklenicilere fazladan para verildiği kabul edilse de işlerin bitirilmemesi, sözleşmenin tasfiyesi, işin yeniden ihalesi gibi süreçlerde çok daha fazla kamu zararının ortaya çıktığı bilinmektedir. Dolayısıyla fiilen işlerin yürütülmesi için kamu zararı ile yüklenici zararı arasındaki dengenin sağlanması gerekmekte olup, mevcut ilave fiyat farkı kararnamesiyle işlerin bitirilmesi mümkün değildir.