İhalelerde Sosyal Güvenlik Prim Borcu Sorunsalı

https://ekap.kik.gov.tr/EKAP/Vatandas/KurulKararGosterDk.aspx?KararId=3cf31d930b3f16b2d003f9852ae77074f9a674455bc2861c262025b28c548132

Kamu İhale Kanunu’nun 10. Maddesinde “Sosyal Güvenlik Prim Borcu” olan isteklilerin ihale dışı bırakılacağı hüküm altına alınmıştır. Kanunun 10. maddesinde 28/3/2007 tarihli ve 5615 sayılı Kanunla yapılan değişiklik ile gerek SGK borcu ve gerekse de Vergi Borcu bulunmadığına dair belge sunma zorunluluğu kaldırılmış, belge yerine taahhütte bulunma zorunluluğu getirilmiştir. Kamu İhale Kurumu da söz konusu maddenin uygulanmasını kolaylaştırmak adına ayrı bir taahhütname düzenlemek yerine teklif mektuplarına standart ifade olarak SGK ve Vergi Borcu bulunmadığına yönelik ifade yerleştirmiş, teklif mektubunu imzalayan her bir istekli aynı zamanda 10. madde taahhütnamesi olarak bilinen taahhütnameyi imzalamıştır.

Uygulamada, SGK ve Vergi Borcu bulunmadığına dair belge sadece sözleşme imzalamaya davet edilen isteklilerden istenmekte iken 27/08/2025 tarihli ve 2025/DK.D-293 sayılı Kurul kararı ile İdarelere, ihaleye katılan tüm istekiler için SGK ve Vergi Borcu sorgulama yetkisi verilmiştir.

Kanunun 10. maddesi uyarınca ihaleye katılan isteklilerin SGK ve Vergi Borcu bulunmaması yasal bir zorunluluk olmakla birlikte, pratik nedenlerle sadece ihale üzerinde kalan istekli yönünden yapılan denetimin, tüm istekliler yönünden yapılması yasal düzenlemeye uygun olmakla birlikte, yukarıda yer verilen Düzenleyici Kurul Kararı uygulamada yeni sorunların oluşmasına neden olmuştur.

Yasal hüküm uyarınca ihaleye katılan isteklilerin SGK borcu bulunmaması gerekir. Ancak, Düzenleyici Kurul kararında ihaleden önceki üç iş günü içinde alınmış olan “SGK Borcu Yoktur” yazısıyla ihaleye katılan istekinin ihale günü yapılan sorgulamada SGK borcunun çıkması isteklileri mağdur etmekten başka bir işe yaramamaktadır.

İhaleden önceki üç iş günü içinde alınmış olan belgenin hukuken bir ispat gücü bulunmadığına göre söz konusu belgeyle ihaleye girilebileceğine yönelik bir düzenleme yapılması resmi belgeye itibar ederek ihaleye giren istekliyi mağdur etmekten başka bir amaca hizmet etmemektedir.

Eğer, ihaleden önceki üç iş günü içinde alınmış bir belgeyle ihaleye girilmesine izin veriliyor ise son 3 iş günü içerisinde sisteme yansıyan SGK borçları nedeniyle isteklinin ihale dışı bırakılmaması gerekir. Elbette ki bu yöndeki düzenlemenin Kanunun 10. maddesine uygunluğu/aykırılığı ayrı bir tartışma konusu olacaktır. Bu nedenle, aşağıdaki yöntemlerden biri ile sorunun çözülmesi mümkün olup, ikinci öneriye göre çözüm bulunması Kanunun amacına uygun olacaktır. Zira, Kamu İhale Kanunu esas itibariyle bir alım Kanunu olup, tahsilata yönelik bir Kanun değildir.

Çözüm önerisi-1; ihaleden önceki üç iş günü içinde aldığı “SGK borcu yoktur” yazısıyla ihaleye katılan isteklinin ihale günü yapılan sorgulamada SGK borcunun çıkması durumunda ihale günü bu borcu kapatması durumunda ihale dışı bırakılmayacağına yönelik düzenleme yapılması veya,

Çözüm önerisi-2; Kanunun 10. maddesi uyarınca istekliden taahhütname alındığı için SGK borcu çıkması durumunda isteklilerin geçici teminatı irat kaydedilmektedir. Dijitalleşmenin sonucu olarak artık ihale günü tüm isteklilerin SGK borcu tespit ve teyit edilebiliyorsa SGK borcu yönünden taahhütname alınmaması, irat kaydetme zorunluluğunu ortadan kaldıracaktır. Sadece, SGK Borcu olan isteklilerin ihale dışı bırakılacağına dair düzenleme yapılması sorunun çözümü için yeterli olacaktır. Bu düzenleme aynı zamanda Kanunun 10. maddesine de aykırılık teşkil etmeyecektir.

Son olarak, elektronik teyit imkanlarının gelişmesi nedeniyle 28/3/2007 tarihli ve 5615 sayılı Kanunla yapılan değişikliğin gerekçesini ortadan kalktığından, taahhütname uygulamasından vazgeçilmesi mümkün hale gelmiştir.